youtube twitter

40 χρόνια Ευρωπαϊκής πορείας - Άρθρο στην ηλεκτρονική έκδοση "Βουλή επί του... περιστυλίου!"

Τετάρτη, 12 Μαΐου 2021

 Η Μεταπολίτευση άλλαξε εκ βάθρων το ελληνικό πολιτικό σύστημα. Τα κόμματα άφησαν πίσω τους διαιρέσεις του παρελθόντος, και υιοθέτησαν μία μετριοπαθέστερη ιδεολογία. Ο κομματικός ανταγωνισμός εξακολούθησε να είναι έντονος, αλλά με αυστηρή τήρηση του κοινοβουλευτικού πλαισίου.

Η ανακαίνιση του πολιτικού συστήματος, υπό την ικανότατη καθοδήγηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή, είχε ως γνώμονα τα θεσμικά πρότυπα των φιλελεύθερων δημοκρατικών συστημάτων της Δυτικής Ευρώπης.

Η προσπάθεια αυτή ολοκληρώθηκε με την ένταξή μας στην ΕΟΚ το 1981. Δίχως αυτήν την εξέλιξη, η προσπάθεια εκδημοκρατισμού ενδεχομένως να παρέμενε μετέωρη, και πιθανώς ευάλωτη στις επιδράσεις μίας συγκυριακής πλειοψηφίας. Γιατί προσδεθήκαμε οριστικά στο ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο αρχών και κανόνων σχετικά με την λειτουργία του κράτους, και τους βασικότερους στόχους των δημοσίων πολιτικών. Όποτε παρεκκλίναμε από την ευρωπαϊκή πολιτική, γνωρίσαμε την υστέρηση και την απομάκρυνση από τα επιτεύγματα ευημερίας στην Ευρώπη. Η ευρωπαϊκή ενοποίηση μας προσέφερε αναντικατάστατες ευκαιρίες θεσμικού εκσυγχρονισμού. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Ελλάδα έκανε τα πρώτα βήματα προς την αποκέντρωση των αρμοδιοτήτων προς την περιφερειακή και τοπική αυτοδιοίκηση μετά τα μέσα της δεκαετίας 1980. Αξιοποιήσαμε τα θεσμικά και χρηματοδοτικά εργαλεία της Διαρθρωτικής Πολιτικής της ΕΕ, προκειμένου να δώσουμε νέα πνοή στις περιφέρειες της χώρας, οι οποίες μαστίζονταν από την υστέρηση σε έργα υποδομής και την επένδυση σε παραγωγικές δραστηριότητες.

Ακόμη, ευεργετική ήταν η επίδραση του συντονισμού της εθνικής με την ευρωπαϊκή πολιτική. Με ορόσημο την ΟΝΕ, σημειώθηκε πρωτόγνωρη συναίνεση των κομμάτων εξουσίας, προκειμένου να ολοκληρωθεί ένα σημαντικό πρόγραμμα σταθεροποίησης της οικονομίας, και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την αλματώδη αύξηση του ΑΕΠ έως το 2007. Όταν προέκυψε η οικονομική κρίση, η ΕΕ στάθηκε αρωγός με την παροχή δανειοδότησης από τα κράτη μέλη, η οποία θα ήταν αδύνατο να εξασφαλιστεί από οποιαδήποτε άλλη πηγή. Είναι γνωστές οι αντιδράσεις της εποχής εκείνης. Ωστόσο, οι πολίτες, σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, διατήρησαν υψηλότερο ποσοστό εμπιστοσύνης στους ευρωπαϊκούς θεσμούς συγκριτικά προς τους εγχώριους πολιτικούς θεσμούς. Παρά την οικονομική κρίση στην χώρα μας συνεχίστηκε και μετά το 2010 το πρόγραμμα θεσμικής ανακαίνισης του ελληνικού κράτους με έμφαση στη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, στην εξοικονόμηση κόστους, στην αξιοποίηση των σύγχρονων τεχνολογικών εφαρμογών στη δημόσια διοίκηση. Ιδιαίτερα ο ψηφιακός εξ χρονισμός του Ελληνικού κράτους απογειώθηκε κατά την τελευταία διετία.
Στη χώρα μας ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός γνωρίζει ευρεία απήχηση και είναι αδιαμφισβήτητος. Ακόμη και οι παλινωδίες του δημοψηφίσματος το 2015, δεν προκάλεσαν ένα γενικευμένο αίτημα υπέρ της αποχώρησης από την ΕΕ. Η εμπιστοσύνη αυτή ανανεώθηκε οριστικά με τα αποτελέσματα των εκλογών 2019, στις οποίες περιθωριοποιήθηκε η αντι-συστημική και αντι-ευρωπαϊκή ιδεολογία, και πρυτάνευσε ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός στην ατζέντα των κορυφαίων κομμάτων, τα οποία υπερψήφισε η συντριπτική πλειοψηφία του εκλογικού σώματος. Η επέλαση της πανδημίας, και οι σοβαρές συνέπειές της στην οικονομία και την κοινωνία, επιβεβαιώνουν για άλλη μια φορά τον αναντικατάστατο και πολύτιμο ρόλο της ΕΕ για τη βιωσιμότητα του ελληνικού κράτους. Αντιμέτωποι με μία απώλεια άνω του 8% το 2020, το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας μας προσφέρει μία σταθερή και επαρκή χρηματοδότηση, αλλά και ένα πλαίσιο κοινών στόχων πολιτικής συνδυασμένο με την απαραίτητη τεχνογνωσία.
Είναι αυτονόητο ότι μία χώρα μικρού μεγέθους, επιβεβαρυμένη με ένα υψηλό δημόσιο χρέος και διερχομένη ακόμη το στάδιο της ανασυγκρότησης της οικονομίας της, θα είχε εξαιρετικά χαμηλές πιθανότητες να διασφαλίσει οικονομικούς πόρους αυτού του ύψους από τις διεθνείς χρηματαγορές.
Το ελληνικό Πρόγραμμα Ανάκαμψης Ελλάδα 2.0 συνδέει τις εθνικές με τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες – μεταξύ άλλων, πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, καινοτομία και νέες ψηφιακές δεξιότητες, ενεργειακή βιωσιμότητα, εκσυγχρονισμό δημόσιας διοίκησης.
Είναι σημαντικό ότι αυτοί οι στόχοι «κλειδώνουν» και δεσμεύουν υπουργούς και διαδοχικές κυβερνήσεις. Αυτό δεν έχει ως σκοπό την υπονόμευση της εθνικής κυριαρχίας ή τον περιορισμό της βούλησης μίας επομένης κυβέρνησης. Αντιθέτως, δημιουργεί ένα σταθερό πλαίσιο στόχων απαραίτητο για τις δράσεις φυσικών και νομικών προσώπων στην οικονομία, ενώ επιτρέπει στη δημόσια διοίκηση να ανταποκριθεί καλύτερα σε ένα σταθερό θεσμικό πλαίσιο.
Τα όργανα διοίκησης των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, δηλαδή η Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού του Ταμείου Ανάκαμψης, δεν αρκεί να εφαρμόζουν το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ, ούτε η απόδοσή τους θα είναι απλώς ένας δείκτης απορροφητικότητας των πόρων. Θα πρέπει να αποδοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα στην ισότιμη μεταχείριση όλων των εμπλεκόμενων προσώπων και φορέων, στη διαύγεια των κριτηρίων αξιολόγησης και στην εκπλήρωση εξειδικευμένων ποιοτικών στόχων στα διαφορετικά πεδία πολιτικής. Η Βουλή πρέπει να έχει ρόλο ως αντιπροσωπευτικό όργανο.
Αυτό που προέχει σήμερα είναι το δημόσιο συμφέρον. Η οικονομική βιωσιμότητα του κράτους και της κοινωνίας, η διάχυση της οικονομικής ωφέλειας ιδιαίτερα υπέρ των πλέον αδυνάμων στρωμάτων τα οποία υφίστανται μία πρωτόγνωρη επιδείνωση των συνθηκών ζωής επί μία δεκαετία, αλλά και των νεωτέρων γενεών, για τις οποίες πρέπει να διασφαλίσουμε μία καλύτερη προοπτική.
Για να ανταποκριθούμε στα προβλήματα αυτά, καθώς και στις ραγδαίες αλλαγές λόγω της τεχνολογικής επανάστασης και των νέων δεδομένων της οικονομικής παγκοσμιοποίησης, πρέπει να αποκτήσουμε έναν ακόμη πιο ενεργητικό ρόλο στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι. Να μην περιοριστούμε σε μία χρησιμοθηρική αντίληψη, αλλά, να αναδείξουμε τη δική μας πρωτοπορία σε κάθε επίπεδο, να είμαστε έτοιμοι να διδαχθούμε από τους άλλους, γιατί αντιμετωπίζουμε κοινές προκλήσεις και προβλήματα στον Ευρωπαϊκό χώρο. Εκεί συγκροτούμε μία αδιάσπαστη ενότητα αρχών και αξιών, και οφείλουμε να προασπιστούμε το ισχυρό κεκτημένο ειρήνης και πολιτικής συνεργασίας, το οποίο είναι μοναδικό στον κόσμο.

Πατήστε εδώ για να διαβάσετε το άρθρο όπως δημοσιεύθηκε στην 19η 15θήμερη ηλεκτρονική έκδοση της Βουλής "Βουλή επί του... περιστυλίου!" (σελ. 40-41).