youtube twitter

Συνέντευξη στο περιοδικό "LIFO"

Πέμπτη, 29 Ιανουαρίου 2009

Πολιτικός, ψυχίατρος. Γεννήθηκε στο Γεράκι Λακωνίας, ζει στα Κάτω Πατήσια. Διάβασε Σαρτρ στην έκτη δημοτικού, και δεν καίγεται να είναι στην κυβέρνηση.

Έγινα υπουργός σε ηλικία 36 χρόνων στο υπουργείο Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Όλοι "υπουργό" θα συνεχίσουν να με λένε. Αυτό είναι το θέμα μου; Μπορώ να δώσω πολλά ακόμα στον τόπο μου και θα το κάνω. Να είστε βεβαία ότι θα βρω τρόπο να το κάνω.

Το χωριό μου, το Γεράκι (Δήμος Γερονθρών), έχει χιλιάδες χρόνια ιστορία, από παλαιολιθικά ευρήματα μέχρι βυζαντινά, 30 σωζώμενες εκκλησιές από τις 300 που είχε, κάστρο σημαντικό. Είχα πάντα επίγνωση της ιστορικότητας του τόπου όπου μεγάλωνα, ενός δήμου αρχαίου.

Δεν ξέρω γιατί επέλεξα να σπουδάσω Ιατρική, ήμουν άριστη μαθήτρια, είχα 20 σε όλα τα μαθήματα. Και μη νομίζετε ότι διάβαζα πολύ. Είχα μια ευκολία σε όλα και λόγω των γονιών μου υπήρχε μια κουλτούρα, μια διάθεση να διαβαστούν και άλλα βιβλία. Μου έφερναν πάντα ό,τι καινούργιο. Η μητέρα μου μού έδωσε Σαρτρ στην έκτη δημοτικού. Υπήρξε πλήρης ελευθερία να διαβάσω τα πάντα. Διάβαζα όλα τα περιοδικά -από τριών χρόνων διάβαζα τη «Μάσκα»- ενώ έμπαιναν πέντε εφημερίδες στο σπίτι: «Εθνικός Κήρυκας», «Ακρόπολη», «Καθημερινή», «Βήμα», «Το Έθνος». Θυμάμαι τα πάντα από αυτά που διάβαζα τότε, από το σκάνδαλο «Προφιούμο» μέχρι τις νουβέλες που δημοσίευαν οι εφημερίδες.

Όλη η οικογένεια έλεγε «το παιδί θα πάει στο Πολυτεχνείο, είναι αστέρι στα μαθηματικά». Ο πατέρας μου όμως έλεγε ότι θα γίνω τουλάχιστον διπλωμάτης. Μιλούσαμε πάρα πολύ για πολιτική με τον πατέρα μου. Όταν έγινα επτά χρόνων με έπαιρνε μαζί του όπου πήγαινε. Πέθανε όμως από έμφραγμα όταν ήμουν 11 χρόνων. Ένα βράδυ, λίγα χρόνια μετά, ήμασταν σε μια γιορτή και με ρώτησαν τι σκέφτομαι να κάνω και είπα «θα γίνω γιατρός και μάλιστα ψυχίατρος». Και το έκανα.

Γιατί το επέλεξα; Μπορεί επειδή έχασα αιφνιδίως τον πατέρα μου, μπορεί επειδή μια ξαδέλφη μου είχε μπει από τις πρώτες στην Ιατρική και με εντυπωσίαζε αυτό, μπορεί επειδή διάβαζα πάντα με ενδιαφέρον βιβλία Ψυχολογίας. Θυμάμαι η βιβλιοθήκη του χωριού είχε χιλιάδες και τα είχα διαβάσει όλα.

Η ψυχιατρική είναι το enfant gâté της Ιατρικής. Αν φαντάζομαι σήμερα τον εαυτό μου ως ψυχίατρο; Να σας πω, πιο πολύ το φαντάζεται η μητέρα μου, που κάθε φορά μου λέει «Μα τι τη θέλεις την πολιτική, οι συμμαθητές σου σήμερα είναι καθηγητές στο Πανεπιστήμιο». Δεν ήταν υποστηρικτής της πολιτικής, θεωρούσε ότι υπάρχουν πολλές πικρίες.

Σπούδασα στην Αθήνα και συμμετείχα στις κινητοποιήσεις και τις καταλήψεις κατά τη διάρκεια της Επταετίας. Οργανώθηκα στην ΟΝΝΕΔ αμέσως μόλις τη δημιούργησε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, το 1974. Θυμάμαι τον εαυτό μου με τον Μιχάλη Λιάπη, όλοι ξεκινούσαμε τότε... Δεν είχα αποφασίσει ακόμη να μπω στην πολιτική: ολοκλήρωσα την ειδικότητά μου και το απόγευμα δούλευα για το κόμμα. Δεν ήταν σίγουρο ότι θα πολιτευτώ. Το '81 μπορούσα να το ζητήσω, αλλά δεν το έκανα γιατί ήθελα να ολοκληρώσω αυτά που ξεκίνησα στην Ψυχιατρική. Να σας πω την αλήθεια, τότε ήμουν σε φάση να παρατήσω την πολιτική. Τότε χάσαμε τις εκλογές, η ΝΔ έπεσε πολύ χαμηλά και αυτό ήταν ένα μεγάλο σοκ. Εξελέγη πρόεδρος ο Αβέρωφ, έγινα οργανωτική του σύμβουλος, το 1984 μπήκα στο ευρωψηφοδέλτιο και έτσι άρχισε η πολιτική μου καριέρα.

Είμαι πραγματικά το πρότυπο του αυτοδημιούργητου, ό,τι έκανα το έκανα μόνη, χωρίς πλάτες. Όπως και στην τέχνη, στην πολιτική έχει τεράστια σημασία η εκπαίδευση. Όχι να εκπαιδεύεσαι για το πώς θα αποφεύγεις τις ευθύνες σου. Αν θέλετε, εγώ εκπαιδεύτηκα να τιμώ τις ευθύνες μου. Και θα επιμένω μέχρι τέλους.
Σίγουρα με επηρέασε η ψυχιατρική στη συμπεριφορά μου και στην πολιτική. Δεν βάζει κανείς τον εαυτό του να τη χρησιμοποιεί, αλλά η ψυχιατρική σε κάνει πιο επιεική με τους άλλους. Συγχωρείς πιο εύκολα, αν και αυτό δεν είναι καλό στην πολιτική. Εγώ όμως είμαι από τους ανθρώπους που παραμερίζουν το παρελθόν. Σε ανθρώπους που αποδεδειγμένα ήθελαν να μου κάνουν κακό από φθόνο ή επειδή ήθελαν τη θέση μου δεν δίνω σημασία. Έχω τη δύναμη να πω αυτό τελείωσε, φύγαμε γι' αλλού.

Έρχομαι συχνά αντιμέτωπη με τον εαυτό μου και ξέρω πού αναγκάζομαι να μην είμαι ο εαυτός μου. Γενικά, όμως, έχω έναν αυθορμητισμό και ένα χαρακτηριστικό: δεν κρατάω ποτέ «τα μυστικά του Φαραώ». Όταν έχω μια γνώση θέλω να τη δώσω σε άλλους. Και στο υπουργείο, κάποιες στιγμές συνελάμβανα τον εαυτό μου να κάνει ένα είδος μαθήματος στα πολιτικά στελέχη.

Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση που σχεδίασα είναι αυτή που εφαρμόζεται και τώρα - ούτως ή άλλως είναι αυτό που κάνουν οι χώρες με τη μεγαλύτερη επιτυχία και ανάπτυξη. Θα σας πω κάτι. Είμαι άνθρωπος που ξεπερνάω τις πικρίες. Ξέρω τις μικρότητες των ανθρώπων. Εγώ ποτέ δεν πίστευα ότι αυτό που κάνει ο πολιτικός πρέπει να του αποδώσει το επόμενο πρωί. Δεν με πειράζει που σήμερα αποδίδει κάτι που εγώ τότε σχεδίασα και εφήρμοσα. Και ας χτυπήθηκα γι' αυτό εσκεμμένα και συγκεκριμένα. Σε τελευταία ανάλυση εγώ βόλτα έκανα στην Αθήνα για να εκλεγώ, ήταν δεδομένο ότι έβγαινα γιατί είχα έναν κόσμο που ερχόταν και από άλλο χώρο και ήμουν ο μόνος βουλευτής που η μεγάλη πλειοψηφία των ψηφοφόρων του είναι πανεπιστημιακής εκπαίδευσης.

Με ενδιαφέρει να αλλάζουν τα πράγματα. Να γίνονται πράγματα, να μην υπάρχει καθήλωση, γιατί η ελληνική κοινωνία είναι πάρα πολύ συντηρητική. Φοβάται πάντα το καινούργιο. Δυστυχώς, τα αριστερά κόμματα φοβούνται πιο πολύ το καινούργιο. Η ελληνική κοινωνία φοβάται να ανοίξει περπατησιά και φοβάται την αξιοκρατική σύγκριση. Όταν γίνεται κάτι ανατρεπτικό και ταυτόχρονα υπηρετείς και τη λογική της αξιοκρατίας, τα πράγματα δεν είναι εύκολα για όλους.

Δεν ξαφνιάστηκα από τα επεισόδια του Δεκεμβρίου. Περίμενα ότι θα συμβούν διάφορα από οργανωμένες ομάδες που όλοι γνωρίζουν την ύπαρξή τους. Αυτές οι οργανωμένες ομάδες είχαν ανάγκη από μια νέα αναταραχή, προκειμένου να φτιάξουν στελέχη. Γνώριζα ότι διάφορες ομάδες, όχι μόνο ελληνικές αλλά και άλλων εθνικοτήτων και εκτός συνόρων, συγκεντρώνονταν στην Ελλάδα. Αυτό το τραγικό που συνέβη, να δολοφονηθεί ένας μαθητής από αστυνομικό όπλο, έδωσε μεν το έναυσμα, αλλά ήταν ολοφάνερο ότι είχε προηγηθεί προετοιμασία για την αναταραχή.

Την πρώτη νύχτα των επεισοδίων, έμαθα αμέσως τι συνέβη και βέβαια πολύ γρήγορα άρχισαν να κατεβαίνουν οι ομάδες στην Αθήνα και άλλες πόλεις. Μέσω του Διαδικτύου υπήρχε ένα έτοιμο σύστημα, το οποίο ήταν αμφίβολο αν ελεγχόταν από τους κλασικούς επικεφαλής των αναρχοεξουσιαστών. Ελεγχόταν ίσως από άλλες παράλληλες ομάδες. Βεβαίως, κατέβηκαν και παιδιά, αλλά και άλλοι που δυσφορούσαν για θέματα όπως η ιστορία του Βατοπεδίου. Το συγκυριακό πλαίσιο ήταν εξαιρετικά αρνητικά φορτισμένο. Μαζί με τα παιδιά κατέβηκαν και οι δάσκαλοί τους, οι οποίοι συχνά τα «φορτίζουν», γιατί υπήρξαν και τέτοιες περιπτώσεις. Τα παιδιά αντιδρούν ενστικτωδώς. Καταλαβαίνω τη νεολαία όταν εξεγείρεται, γιατί και εγώ ως νέα ήμουν υπέρ της εξέγερσης. Και ίσως παραμένω ακόμη.

Τα παιδιά φοβούνται το μέλλον. Έχω πει εδώ και δεκαπέντε χρόνια ότι τα σημερινά παιδιά θα ζήσουν σε συνθήκες δυσκολότερες από αυτές που ζήσαμε εμείς. Άκουσα τα παιδιά στην τηλεόραση και είπαν εξεγειρόμαστε επειδή δεν έχουμε μέλλον. Να δούμε όμως πώς το φαντάστηκαν το μέλλον. Μήπως και οι γονείς φταίνε πολλές φορές γιατί τα προσφέρουν όλα στα παιδιά; Εμάς δεν μας τα έφερναν στο χέρι όλα. Μήπως αφήσαμε τα παιδιά να ξεχάσουν την αξία της δουλειάς;

Η κόρη μου δεν θα μου ζητήσει να κατέβει σε ένα συλλαλητήριο. Το ξέρω, επειδή συζητάμε πολύ. Όμως η κόρη μου είναι ένα παιδί πολύ ευγενικό που μιλάει σε όλους στον πληθυντικό και θα το κάνει σε όλη της ζωή αυτό. Μπορεί να πάει σε όποιο συλλαλητήριο θέλει, μου αρκεί που ξέρω ότι θα σεβαστεί τους άλλους.
Τον περίμενα τον ανασχηματισμό. Ο ίδιοι οι σύμβουλοι παρά τω πρωθυπουργώ το άφηναν να διαρρεύσει. Δεν έλυσε τα προβλήματα,αλλά εξυπηρέτησε την αλλαγή της εικόνας. Ο κόσμος όμως περιμένει πράγματα να γίνουν.
Γράφονταν διάφορα στις εφημερίδες - και φυσικά προέρχονταν από συγκεκριμένες πηγές. Δεν περίμενα, όμως, να είμαι στον ανασχηματισμό. Είμαι νέα,αλλά είμαι παλιό στέλεχος. Με ενδιαφέρει η συνολική διακυβέρνηση, δεν με ενδιαφέρει να πάρω απλώς μια θέση. Παρακολουθώ με θλίψη ορισμένες παρεκκλίσεις και παρεκτροπές, αλλά και με χαρά κάποια πράγματα που γίνονται. Να το πω πιο λαϊκά: δεν καιγόμουν να είμαι στην κυβέρνηση.

Δεν ξέρω αν θα είμαι στην κυβέρνηση μετά τις εκλογές, και φυσικά δεν ξέρω ποιος θα είναι κυβέρνηση μετά τις εκλογές. Η Νέα Δημοκρατία έχει ακόμη το περιθώριο να κυνηγήσει το σπάνιο: να πάρει και τρίτη εκλογή. Για να συμβεί αυτό πρέπει μέχρι τις επόμενες εκλογές να πάρει συγκεκριμένες δεσμεύσεις για την επόμενη θητεία. Μπορεί ακόμη να το πετύχει. Από εκεί και πέρα αδιέξοδα στην πολιτική δεν υπάρχουν. Οι κάλπες μπορεί να μη βγάλουν, ούτε τον ένα ούτε τον άλλο. Μπορεί οι κάλπες να βγάλουν ενδιάμεσες λύσεις.

Με ενοχλεί η ιδέα για πρόωρες εκλογές. Το τι θα κάνει ο πρωθυπουργός, σας το λέω ανοιχτά, δεν το γνωρίζω. Αλλά, αν με ρωτάτε, έχουμε μια εσωτερική οικονομική κρίση με το τεράστιο δημόσιο χρέος και έχουμε και μια μεγάλη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση που δεν μας έχει αγγίξει ακόμη ιδιαίτερα. Αυτά είναι διττά. Εδώ πρέπει να κοιτάξουμε πώς θα συνεγείρουμε το σύνολο του κόσμου να συμβάλλει στην αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης. Αν δεν το κάνουμε αυτό, θα παρατείνουμε μια κρίση στο διηνεκές. Είναι λάθος αυτό. Αν κάνουμε εκλογές, θα σώσουμε τον τόπο; Δεν το πιστεύω. Μπορεί ορισμένοι να πιστεύουν ότι, αν κάνουμε εκλογές, την επόμενη μέρα η κυβέρνηση θα πάρει σκληρά μέτρα και θα εφαρμόσει τη δημοσιονομική πειθαρχία. Για μένα η πειθαρχία πρέπει να εφαρμοσθεί τώρα αμέσως. Τώρα αμέσως.

Και όταν ήμουν στο νοσοκομείο και τώρα, έχω επικοινωνία με τον πρωθυπουργό. Στο νοσοκομείο ήρθε, μου έστειλε και ωραία βιβλία, βιβλία που έχει διαβάσει ο ίδιος και τα εκτιμά.
Δεν μου έχει λείψει η συμμετοχή στην κυβέρνηση. Αυτή η περίοδος μού χρειαζόταν για να δω από έξω κάποια πράγματα. Έτρεχα από το πρωί ως το βράδυ και όταν πήγαινα σπίτι να κοιμηθώ ήθελα να ξέρω ότι κάποια προβλήματα έχουν λυθεί. Άλλο είναι να τα βλέπεις όλα αυτά απέξω, είσαι πιο αντικειμενικός και πιο κριτικός. Έτσι μόνο αντιλαμβάνεσαι πώς τα βλέπει ο κόσμος, γιατί τοποθετείται αρνητικά με τόση ευκολία.

Θα σας μιλήσω με ειλικρίνεια. Στις προηγούμενες εκλογές, προς το τέλος, είδα τι έκαναν ορισμένοι σε εσωκομματικό επίπεδο και υποψιάστηκα ότι μπορεί να μην εκλεγώ βουλευτής. Δεν μπορώ να πω ότι ένωσα σοκ. Θέλω να σας πω ότι υπήρξε μια θλίψη, γιατί έχω προσφέρει στη Νέα Δημοκρατία όσο λίγοι: έχω προσφέρει σε ποιότητα και επίπεδο. Ένιωσα μια θλίψη για τους μηχανισμούς, για λογαριασμό τους εννοώ.

Να φύγω εγώ από ένα κόμμα του οποίου η ιδρυτική διακήρυξη με εκφράζει -παρά το γεγονός ότι ορισμένοι την έχουν ξεχάσει- όχι! Δεν θα φύγω εγώ κυρία Ανέστη. Το αντιλαμβάνεστε...

Σε όλη μου τη ζωή έκανα ρήξεις. Το γεγονός ότι αποφάσισα να ασχοληθώ με την πολιτική ήταν ρήξη. Και ρήξη μεγάλη έκανα όταν φέρθηκα με τρόπο νομιμόφρονα με το βιβλίο της Ιστορίας, για το οποίο φώναζαν ορισμένοι που δεν το είχαν καν διαβάσει. Ο πολιτικός πρέπει να είναι πρότυπο με τη συμπεριφορά του, δεν μπορεί να φέρεται ανάλογα με τις καταστάσεις και τις περιστάσεις με τρόπο πονηρό και ευέλικτο. Δεν λέω ότι ο πολιτικός θα τα βάλει με ολόκληρο το λαό, όμως σε δύσκολες στιγμές που συζητιούνται θέματα αρχών, οφείλει με τη στάση του να δείχνει τι σημαίνει δημοκρατία.

Ήμουν πάντα άνθρωπος εξαιρετικά πειθαρχημένος, αυστηρός με τον εαυτό μου. Δεν ήμουν επίσης ποτέ εκδικητικός άνθρωπος. Δεν ασχολήθηκα ποτέ μ' αυτούς που προσπάθησαν να μου κάνουν κακό. Η πολιτική με έκανε πιο αυστηρή και εφόσον έγινα δημόσιο πρόσωπο η συμπεριφορά έπρεπε να είναι ανάλογη.
Δεν έχω μετανιώσει για κάτι. Αν και, για να σας πω την αλήθεια, όλοι λέμε ότι δεν έχουμε μετανιώσει, επειδή είναι αργά πια και δεν μπορούμε να το αλλάξουμε... Νομίζω ότι έδωσα στον εαυτό μου ικανοποιήσεις μέσω αυτών που έδωσα στον κόσμο. Οι ικανοποιήσεις που πήρα από την πολιτική ήταν περισσότερες από τις απογοητεύσεις, αν και πολλές από αυτές δεν τις ξέρει ο κόσμος.

Τον εαυτό μου τον κατηγορώ γιατί τον παραμέλησα σε θέματα υγείας. Δεν παραμέλησα το παιδί μου, αλλά παραμέλησα τον εαυτό μου. Εντάξει όμως, αυτό δεν αλλάζει. Σημασία έχει ότι σήμερα είμαι καλά. Και βέβαια το πιο σημαντικό είναι το μυαλό του ανθρώπου.

Έγινα υπουργός σε ηλικία 36 χρόνων στο υπουργείο Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Όλοι «υπουργό» θα συνεχίσουν να με λένε. Αυτό είναι το θέμα μου; Μπορώ να δώσω πολλά ακόμα στον τόπο μου και θα το κάνω. Να είστε βέβαια ότι θα βρω τρόπο να το κάνω.

Έχω ήδη εξασφαλίσει την υστεροφημία μου. Έτσι θεωρώ. Ο κόσμος ξέρει ότι έκανα πράγματα όχι για τον εαυτό μου αλλά για τον τόπο μου.

Μου αρέσει η Αθήνα. Αν ανέβει κανείς στο Λυκαβηττό και τη δει από ψηλά, τον πιάνει η ψυχή του. Είναι όμως φιλόξενη πόλη, ίσως η περισσότερο φιλόξενη σε ολόκληρο τον κόσμο. Είναι μια πόλη που μπορεί να στηρίξει ένα μοναχικό άνθρωπο.

Είμαι μοναχικός άνθρωπος, αλλά δεν αισθάνομαι μοναξιά. Έχω πολλά να πω με τον εαυτό μου. Ακόμα.

 

Η Μαριέττα Γιαννάκου αυτό το διάστημα γράφει ένα βιβλίο για την πολιτική, την εκπαίδευση, όσα έγιναν και όσα δεν έγιναν.

Συνέντευξη στην Κατερίνα Ανέστη