youtube twitter

Μια χρονιά ανάρρωσης από πολιτικές ασθένειες

Παρασκευή, 13 Δεκεμβρίου 2013

Ως γιατρός με ειδίκευση στη ψυχιατρική είμαι αρκετά ευαίσθητη σε συνθήκες που συνδέονται με την απόκλιση από μία κανονικότητα, που επιδεινώνουν μία φυσιολογική κατάσταση και τελικά οδηγούν σε μία υποβάθμιση των δυνατοτήτων του υποκειμένου.

Στο μέτρο που είναι δυνατή μία αναλογία της υγείας του ανθρώπινου οργανισμού με την υγεία της πολιτικής κοινωνίας μπορούμε να αναζητήσουμε ομοιότητες με την κατάσταση που χαρακτηρίζει σήμερα την Ελλάδα και την Ευρώπη συνολικά. Με όρους ασθένειας και διαταραχής μπορούμε να περιγράψουμε την κρίση που σήμερα αντιμετωπίζουμε, η οποία απειλεί να εξαφανίσει όλα τα χαρακτηριστικά ακμής και δυναμισμού και να παγιώσει χαρακτηριστικά αδυναμίας και παρακμής.
Τα στοιχεία για την οικονομία είναι γνωστά και αδιαμφισβήτητα. Πάνω από 26,5 εκατομμύρια Ευρωπαίοι (ή 11% του συνολικού πληθυσμού) είναι άνεργοι. Η δε ανεργία των νέων 'τρέχει' με διπλάσιους ρυθμούς. Για τις χώρες που πλήττονται χειρότερα από την κρίση τα ποσοστά είναι πρωτόγνωρα. Στην Ελλάδα και στην Ισπανία η ανεργία αγγίζει το 27% και στους νέους το 60%. Η πολυετής ύφεση σε συνδυασμό με την υπερ-φορολόγηση έχει πλήρως έχει εξασθενήσει πλήρως τα οικονομικά των νοικοκυριών στις χώρες, ενώ έντονη ανησυχία διακατέχει πολίτες χωρών που έως σήμερα δεν έχουν περάσει σε κατάσταση ύφεσης.
Η κρίση στην Ευρωζώνη υπήρξε το σύμπτωμα τόσο των θεσμικών αδυναμιών στο ζήτημα του συντονισμού των δημοσιονομικών πολιτικών (συγκριτικά προς την ενιαία νομισματική πολιτική), όσο και της κακής πρακτικής εκ μέρους των κυβερνήσεων να παραβιάζουν τους κανόνες σχετικά με το ανώτατο ύψος του δημοσιονομικού ελλείμματος και του δημοσίου χρέους.
Απέναντι στην κατάσταση αυτή, αυστηροποιήθηκαν οι κανόνες της οικονομικής διακυβέρνησης μέσω νομοθετικών πρωτοβουλιών (το γνωστό 'six-pack') και μίας νέας διακρατικής συνθήκης που περιλαμβάνουν μηχανισμούς πρόληψης, διόρθωσης και επιβολής ποινών για περιπτώσεις παραβίασης του στόχου των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών. Είναι αμφίβολο, όμως, αν η αυστηροποίηση των κανόνων θα οδηγήσει στην τήρηση των κοινών κανόνων. Οι κυβερνήσεις θα αντιμετωπίσουν σοβαρά προβλήματα αποκατάστασης των ευπαθών κοινωνικών ομάδων που επλήγησαν από την κρίση και θα πρέπει να διαθέσουν κονδύλια για κοινωνική πρόνοια και περίθαλψη, τα οποία ενδεχομένως να δημιουργήσουν νέα ελλείμματα. Η μόνη θεραπεία είναι η επάνοδος στην οικονομική ανάπτυξη, προκειμένου να δημιουργηθούν βιώσιμα πλεονάσματα.
Οι πολιτικές ασθένειες που προκάλεσε η κρίση συχνά παραβλέπονται. Σε όλη την Ευρώπη μεταδίδεται το μικρόβιο του ευρω-σκεπτικισμού από πολιτικές ομάδες που εκμεταλλεύονται τις εύλογες ανησυχίες των πολιτών και καλλιεργούν ένα 'blame-game' εναντίον της ΕΕ και, ταυτόχρονα, προτρέπουν για μία επιστροφή στο παρελθόν του εθνοκεντρισμού, της μισαλλοδοξίας και της αναστήλωσης των κάθε λογής συνόρων.
Αν τυχόν επικρατήσουν τέτοιες τάσεις στο εκλογικό σώμα των Ευρωπαίων πολιτών, τότε το αποτέλεσμα των επικείμενων ευρω-εκλογών του Μαΐου 2014 θα σηματοδοτήσει μία περίοδο νοσηρών φαινομένων στην ΕΕ. Θα είναι πράγματι δυσμενής η εξέλιξη η υποβάθμιση της ποιότητας των μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, γιατί αυτό θα έχει συνέπειες στο νομοθετικό έργο, καθώς και στον έλεγχο των ευρωπαϊκών οργάνων.
Για την Ελλάδα ειδικότερα, είναι γνωστό ότι αποτελεί τη μοναδική χώρα η οποία βιώνει τον συνδυασμό πολιτικής και οικονομικής κρίσης. Είναι πρωτόγνωρη η κατάρρευση της εμπιστοσύνης προς τους πολιτικούς θεσμούς, το κομματικό σύστημα κατέρρευσε και διερχόμαστε μία κρίση αντιπροσώπευσης, επικρατεί ο λαϊκισμός και το χαμηλό επίπεδο της κοινοβουλευτικής δραστηριότητας, ακόμη και οι αντι-συστημικές και εξτρεμιστικές ιδεολογίες.
Είναι βέβαιο ότι δεν υπάρχουν φάρμακα άμεσης δράσης για την πολιτική κρίση. Πρέπει να εργαστούμε συστηματικά για την αποκατάσταση του κύρους κοινοβουλευτισμού, την επανασύνδεση των κομμάτων με τους ψηφοφόρους, την αντιπαράθεση σύμφωνα με ολοκληρωμένα κυβερνητικά προγράμματα και θέσεις.
Προσωπικά πιστεύω ότι το 2014 πρέπει να είναι έτος ανάρρωσης και δυναμικής επανάκαμψης της Ελλάδας μέσα σε μία υγιή Ευρώπη. Η κρίση μας υποχρέωσε να αντιληφθούμε ότι τίποτα δεν πρέπει να θεωρείται αυτονόητο και δεδομένο. Για όλα τα μεγάλα ζητήματα – τη δημοκρατία, την ευημερία, την ειρήνη – πρέπει διαρκώς να καταβάλλουμε προσπάθεια και να τα προστατεύουμε ως κόρην οφθαλμού.