youtube twitter

Να δούμε την Ευρώπη χωρίς παρωπίδες

Παρασκευή, 04 Αυγούστου 2017

 Στην Ελλάδα η συζήτηση για την Ευρώπη συχνά διεξάγεται με παρωπίδες και με διάθεση ομφαλοσκόπησης. Τα μεγάλα γεγονότα (π.χ., Brexit, πρόσφατα εκλογικά αποτελέσματα σε Ολλανδία, Γαλλία, Βρετανία) γίνονται, βεβαίως, κοινός τόπος. Ωστόσο, δεν αποδίδεται η ίδια σημασία στα πολλά μικρά γεγονότα στην εξέλιξη των κρατών-μελών και της ίδιας της ΕΕ, τα οποία έχουν τη δική τους μεγάλη επίδραση.

Είναι κατανοητό το γεγονός ότι η πολυετής κρίση έχει επισκιάσει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τα πολιτικά πράγματα, ακόμη και όσα συμβαίνουν εκτός συνόρων. Ωστόσο, η ελληνική κοινή γνώμη απομακρύνεται δραματικά από το πραγματικό ευρωπαϊκό γίγνεσθαι, εξέλιξη ιδιαίτερα ανησυχητική. Οσοι έχουν δημόσιο λόγο πρέπει να αντιληφθούν ότι η διάδοση παραμορφωτικών αναλύσεων της ευρωπαϊκής πραγματικότητας συντείνει στην ενίσχυση του ευρωσκεπτικιστικού ρεύματος στην ελληνική κοινωνία. Στις παραμορφωτικές αναλύσεις θα διακρίνω τρία βασικά ζητήματα.

Πρώτον, είναι εσφαλμένη η διαπίστωση ότι η Ευρώπη συνολικά διέρχεται οικονομική κρίση. Η ΕΕ έχει συνολικά απόλυτα θετικό δείκτη ανάπτυξης έπειτα από την τριετία 2009-2011. Κράτη-μέλη με βραχύχρονη συμμετοχή στην ΕΕ αναρριχώνται στην κλίμακα της ευημερίας, ενώ παλαιότερα μικρά κράτη-μέλη διασφαλίζουν ακόμη καλύτερα επίπεδα ευημερίας για τους πολίτες τους. Αυτά δεν συμβαίνουν λόγω κάποιου μαγικού ραβδιού, αλλά γιατί οι κυβερνήσεις είναι προσηλωμένες σε διαρκείς μεταρρυθμίσεις, στη διαρκή προσαρμογή των δημόσιων πολιτικών στα νέα δεδομένα παραγωγικότητας, αποτελεσματικότητας και κοινωνικής συνοχής. Συμβαίνουν γιατί συμμετέχουν ενεργά στο πλαίσιο συντονισμού των οικονομικών πολιτικών, το οποίο διασφαλίζει τη δημοσιονομική ισορροπία, τη χρηματοοικονομική σταθερότητα, τις πολιτικές απασχόλησης, την αειφορία.

Δεύτερη εσφαλμένη διαπίστωση, ότι στην Ευρώπη επικρατούν ο λαϊκισμός και οι ακροδεξιές δυνάμεις. Πράγματι, η Ευρώπη βρέθηκε αντιμέτωπη με τα φαινόμενα αυτά τουλάχιστον κατά την τελευταία δεκαετία, αλλά επικράτησαν ισχυρά πολιτικά και θεσμικά αντανακλαστικά και στις περισσότερες περιπτώσεις περιορίστηκε ο κίνδυνος αυτός. Αυτό μας αποκαλύπτουν τα πρόσφατα εκλογικά αποτελέσματα στην Ολλανδία, την Αυστρία, τη Γαλλία, αλλά και οι τάσεις της κοινής γνώμης σχεδόν παντού στην Ευρώπη.

Τρίτη εσφαλμένη διαπίστωση, ότι η ΕΕ βρίσκεται στα πρόθυρα διάλυσης. Η κρίση στην Ευρωζώνη πράγματι αποκάλυψε τις θεσμικές και πολιτικές αδυναμίες της ΟΝΕ. Είναι δε πρωτόγνωρη η κατάσταση η οποία προέκυψε με το Brexit. Ωστόσο, στο πεδίο της οικονομικής διακυβέρνησης, οι κυβερνήσεις αναζήτησαν λύσεις και δημιούργησαν ένα συμπληρωματικό θεσμικό πλαίσιο το οποίο καθιστά ουσιαστική την εποπτεία της δημοσιονομικής κατάστασης, προλαμβάνει την εμφάνιση των αδύναμων κρίκων και διευκολύνει τις οικονομίες οι οποίες λειτουργούν με όρους ανταγωνιστικότητας και καινοτομίας.

Τελικά, ούτε η ύφεση σάρωσε την Ευρώπη ούτε ο λαϊκισμός και η ακροδεξιά ρητορική γοητεύουν τους πολίτες ούτε η ΕΕ βαίνει προς το ράφι των ιστορικών κειμηλίων. Κανένας δεν πρέπει να παραβλέπει τα υπαρκτά προβλήματα τα οποία προέκυψαν κατά την προηγούμενη περίοδο ούτε την απροθυμία μεγάλης μερίδας των πολιτών να επιδείξουν μια στάση παθητικής συναίνεσης. Οι θεσμοί της ΕΕ και οι κυβερνήσεις πρέπει να διεκδικήσουν την ουσιαστική υποστήριξη των πολιτών για τους στόχους ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής. Η Ευρώπη πρέπει να αντιληφθεί ότι αναδέχεται και έναν παγκόσμιο ρόλο ως δύναμη δημοκρατίας, ατομικών δικαιωμάτων, κοινωνικής πρόνοιας και εξωστρέφειας. Αν κάτι έχει αλλάξει, αυτό είναι οι διεθνείς συσχετισμοί στο παγκόσμιο σύστημα, όπως διαφαίνεται από τις επιλογές ισχυρών ηγεσιών κρατών με αυξημένη επιρροή.

Το παρόν κείμενο δημοσιεύθηκε στο FORUM του ενθέτου ΙΔΕΟΓΡΑΜΜΑΤΑ που κυκλοφορεί με την εφημερίδα «Νέα Σελίδα», 25/06/2017

Πατήστε εδώ για να διαβάσετε το άρθρο στην ιστοσελίδα της εφημερίδας.